Η μεγαλύτερη αεροαποβατική επιχείρηση

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

του Βασίλη Λάμπογλου*

Ο Γερμανός συγγραφέας 'Ερχαρτ Κέστνερ εξομολογειται: «Το 1952 επισκέφτηκα για πρώτη φορά μετά τον πόλεμο, την Αθήνα. Στη Γερμανική Πρεσβεία, όταν έμαθαν ότι θα πήγαινα στην Κρήτη, με συμβούλευσαν, επειδή ήταν ακόμη νωπές οι πληγές της Γερμανικής κατοχής, να πω ότι ήμουν Ελβετός.

Αλλά γνώριζα καλά τους Κρητικούς.

Από την πρώτη στιγμή είπα ότι είμαι Γερμανός και όχι μόνο δε το μετάνιωσα, αλλά όποτε και να πήγαινα κατόπιν, βίωνα τη θρυλική κρητική φιλοξενία.

Ένα δειλινό καθώς έδυε ο ήλιος, πλησίασα ένα Γερμανικό κοιμητήριο (Μαλεμε Χανίων) και περίμενα να είμαι μόνος με μοναδική συντροφιά τις τελευταίες ακτίνες του ήλιου. Αλλά έκανα λάθος. Εκεί ήταν μια ζωντανή ψυχή, μια μαυροφορεμένη ηλικιωμένη. Με μεγάλη έκπληξη την είδα να πηγαίνει και να ανάβει κεριά από τάφο σε τάφο των Γερμανών στρατιωτών.

«Μητέρα Από την Κρήτη/Κοιμητήριο
 Γερμανών Στρατιωτών» της Irini Vazoukou

Την πλησίασα και την ρώτησα. 

- Είσαι από την Κρήτη;

 - Ναι, μου είπε.

- Και τότε γιατί το κάνεις αυτό; Αυτοί εδώ οι άνθρωποι έχουν σκοτώσει Κρητικούς... 

Και τότε γράφει ο Κέστνερ:

«Η απάντηση της, μόνο στην Ελλάδα θα μπορούσε να ακουστεί»

«Παιδί μου, από τη προφορά σου φαίνεσαι ξένος και δεν θα γνωρίζεις τι συνέβη εδώ στα '41 με '44. Ο άντρας μου σκοτώθηκε στη μάχη της Κρήτης κι έμεινα με το μονάκριβο γιο μου. Μου τον πήραν οι Γερμανοί όμηρο στα 1943 και πέθανε σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως, στο Σαξενχάουζεν. Δεν ξέρω πού είναι θαμμένο το παιδί μου. Ξέρω όμως πως όλα τούτα ήταν τα παιδιά μιας κάποιας μάνας, σαν κι εμένα. Και ανάβω στη μνήμη τους, επειδή οι μάνες τους δεν μπορούν να 'ρθουν εδώ κάτω. Σίγουρα μια άλλη μάνα θα ανάβει το καντήλι στη μνήμη του γιού μου». 

- «Unternehmen Merkur» (Επιχείρηση Ερμής). Σαν σήμερα 20 του Μάη του 1941 σκοτείνιαζε ο ουρανός της Κρήτης από τα γερμανικά αεροπλάνα.

Οι πρώτοι αλεξιπτωτιστές έπεφταν στο αεροδρόμιο του Μάλεμε, κοντά στα Χανιά, ύστερα στο Ρέθυμνο, στο Ηράκλειο, παντού. Μετείχαν 14.000 αλεξιπτωτιστές και 8.000 αλπινιστές.

Διατέθηκαν 10 μεταφορικά σμήνη από 53 ανεμόπτερα και ακόμα 328 βομβαρδιστικά, 205 Junkers 87, γνωστότερα ως «Στούκας» και 233 καταδιωκτικά και μαχητικά.

Οι Γερμανοί είχαν ορίσει να πάρουν την Κρήτη σε 24 ώρες. 

Η παραμικρή αργοπορία θα τους ήταν θανάσιμη (το Σταλιγκραντ και ο Ζουκοφ ετοιμάζοντο) .

Γνώριζαν πως οι Κρητικοί ήταν άοπλοι, πως όλοι οι νέοι ήταν επιστρατευμένοι και βρίσκονταν ακόμη στην Ελλάδα(ηπειρωτική) και πως οι Άγγλοι ούτε στρατό αρκετό είχαν, μήτε αεροπλάνα. Ήταν λοιπόν σίγουροι πως σε 24 ώρες θα παίρναν την Κρήτη.

Έκαναν 8 μέρες. Με απώλειες 370 αεροπλάνων. Έξι χιλιάδες αλεξιπτωτιστές σκοτώθηκαν και από τα ραβδιά και τις μαχαίρες. Η μεγαλύτερη αεροαποβατική επιχείρηση. Μια Πύρρειος νίκη που τους κόστισε τόσο πολύ ώστε να μην επιχειρήσουν ξανά άλλη αεροπορική έφοδο της ίδιας κλίμακας κατά τη διάρκεια του πόλεμου.

- Ο Πέτρος Βλαχάκης φιλοτέχνησε τον πίνακα-σύμβολο της Μάχης της Κρήτης (φωτο 2 - Ιστορικό αρχείο Κρήτης). Σε συνέντευξή του αναφέρει: "Στη θέση Πλακούρα έπεσε αυτός ο Γερμανός (αλεξιπτωτιστής). Μέχρι να πάω τι βλέπω; Έχει πυροβολήσει τον Μανώλη Θεοδωράκη κι αυτός είναι ένας γείτονάς του (ο Αντώνης Φυντικάκης). Ορμάει με μία πέτρα και του κάνει το κεφάλι...αυτό δε μπορούσα να το δείξω. Σίδερα και κεφάλι 'γίναν ένα, τέτοιο μένος. Γιατί σκότωσε το Μανώλη μπροστά του." 

-Ο Χίτλερ ειπε: «Η Κρήτη αποδεικνύει ότι οι αλεξιπτωτισταί ανήκουν πλέον εις το παρελθόν, διότι η επιτυχία του όπλου αυτού εξαρτάται από τον αιφνιδιασμόν, έναν παράγοντα δηλαδή που έχει εκλείψει πλέον».

Ο Τσόρτσιλ έγραψε: «Στην Κρήτη, ο Goering επέτυχε μια Πύρρειο νίκη, διότι με τις δυνάμεις που σπατάλησε εκεί θα μπορούσε εύκολα να κατακτήσει την Κύπρο, τη Συρία, το Ιράκ και ίσως ακόμη και την Περσία».

Ο Βρετανός ιστορικός Alan Clark, γράφει: «Πόσο διαφορετικός θα ήταν ο ρους της ιστορίας, εάν ένα χρόνο πριν οι κάτοικοι της Δύσεως είχαν δείξει το ίδιο θάρρος με τους Κρητικούς κατά την εισβολή των Γερμανών στα εδάφη τους;». 

-Τιμή ιδιαίτερη στους 700 Μαορί της Νέας Ζηλανδίας που πολέμησαν δίπλα στους Κρητικούς.

-Αποτελεί όνειδος για το Πανεπιστήμιο Κρήτης να βραβεύει τον Γερμανό συγγραφέα Χάιντς Ρίχτερ (μάλιστα δύο φορές με ομόφωνη απόφαση) αυτόν που περιέγραφε στο βιβλίο ως αγροίκους τους Κρητικούς που διέπραξαν βαρβαρότητες κατά τον Γερμανών στρατιωτών. Και ας ανακάλεσαν στη συνέχεια την απόφαση τους, κάτω από το πλήθος των αντιδράσεων γι' αυτή τους την απόφαση.

………………………………….

*Ο Βασίλης Λάμπογλου είναι οικονομικός αναλυτής.