Οι Τρεις Ιεράρχες και τα Ελληνικά Γράμματα

ΤΙ ΧΑΝΕΤΑΙ ΟΤΑΝ Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

του Αρχιμανδρίτη  Δρ. Μιχαήλ Κανέλου*

Στη γιορτή των Τριών Ιεραρχών το σχολείο θυμάται κάτι που, μέσα στην καθημερινή πίεση της ύλης και των εξετάσεων, κινδυνεύει να χαθεί: ότι ο σκοπός του δεν είναι μόνο να «εκπαιδεύει», δηλαδή αλλά να παιδαγωγεί. Οι μεγάλοι Πατέρες και φωστήρες της Οικουμένης ο Μέγας Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος τιμώνται ως προστάτες των ελληνικών γραμμάτων γιατί έδειξαν πως τα γράμματα δεν είναι στολίδι, αλλά ότι είναι εργαλείο ελευθερίας, κρίσης και ήθους. 

Σήμερα μιλάμε συχνά για δεξιότητες, πιστοποιήσεις, επιδόσεις κ.λπ. Όλα χρήσιμα. Όμως όταν η «εκπαίδευση» γίνεται ολόκληρη η ιστορία, τότε η «παιδεία» και η καλλιέργεια του ανθρώπου απλά μένει στο περιθώριο. Και τότε χάνουμε τρία βασικά θεμέλια:

Την γλώσσα που γεννά σκέψη. Όταν φτωχαίνει ο λόγος, στενεύει και η κρίση.

Αξίες που δίνουν πυξίδα. Ικανότητες χωρίς προσανατολισμό μπορεί να υπηρετήσουν το οτιδήποτε.

Εσωτερική ελευθερία. Η παιδεία μαθαίνει στον νέο άνθρωπο να διακρίνει, να αντιστέκεται στο εύκολο, να επιλέγει το σωστό.

Οι Τρεις Ιεράρχες δεν προτείνουν επιστροφή στο παρελθόν. Προτείνουν κάτι πιο απαιτητικό: γνώση με νόημα. Ένα σχολείο που δεν μετρά μόνο «τι έμαθες», αλλά και «πώς σκέφτεσαι», «πώς στέκεσαι», «τι άνθρωπος γίνεσαι». 

Ίσως αυτό είναι το πιο σύγχρονο μήνυμα της Εορτής: η εκπαίδευση φτιάχνει ικανούς, η παιδεία φτιάχνει ανθρώπους. Και χωρίς ανθρώπους, καμία πρόοδος δεν στέκει.

……………………

Ο Αρχιμανδρίτης Δρ. Μιχαήλ Κανέλος είναι προϊστάμενος του Ι.Ν. Αγίου Τρύφωνος Τερψιθέας και Εκπαιδευτικός στο 3ο Γυμνάσιο Γλυφάδας.