25η Μαρτίου

 ΠΙΣΤΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΕΙΑ

του Αρχιμανδρίτη  Δρ. Μιχαήλ Κανέλου*

Η 25η Μαρτίου αποτελεί για τον Ελληνισμό μία από τις πιο φωτεινές και ουσιαστικές ημέρες του χρόνου, καθώς ενώνει δύο μεγάλες εορτές: την εθνική επέτειο της Επαναστάσεως του 1821 και τη θεομητορική εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Δεν πρόκειται για μια απλή ημερολογιακή σύμπτωση. Πρόκειται για μια βαθιά ιστορική και πνευματική συνάντηση, όπου η πίστη και η ελευθερία πορεύονται μαζί.

Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου είναι η ημέρα κατά την οποία ακούστηκε το χαρμόσυνο μήνυμα της σωτηρίας. Με το ταπεινό αλλά γενναίο «γένοιτό μοι», η Παναγία αποδέχεται το θέλημα του Θεού και ανοίγει τον δρόμο για την ελπίδα, τη λύτρωση και τη νέα ζωή. Είναι μια εορτή που φανερώνει πως τα μεγαλύτερα γεγονότα ξεκινούν από την πίστη, την εμπιστοσύνη και την εσωτερική ελευθερία του ανθρώπου.

Η ίδια αυτή ημέρα συνδέθηκε και με τον αγώνα του Λαού μας για εθνική αποκατάσταση. Το 1821 δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική εξέγερση. Ήταν ένας αγώνας ψυχής, ταυτότητας, μνήμης και αξιοπρέπειας. Οι Έλληνες δεν αγωνίστηκαν μόνο για να ελευθερωθούν από την τυραννία, αλλά και για να κρατήσουν ζωντανά όσα τους όριζαν ως λαό: τη γλώσσα, την παράδοση, την Ορθόδοξη πίστη, την ιστορική τους συνείδηση.

Μέσα σε αυτή τη μακρά πορεία του Γένους, η Εκκλησία στάθηκε καταφύγιο και στήριγμα. Κληρικοί, μοναχοί, δάσκαλοι του Γένους και απλοί άνθρωποι κράτησαν αναμμένη τη φλόγα της παιδείας και της εθνικής αυτοσυνειδησίας. Το Κρυφό Σχολειό, είτε ως συγκεκριμένη ιστορική πραγματικότητα σε δύσκολες περιστάσεις είτε ως ισχυρό σύμβολο της προσφοράς της Εκκλησίας στη διατήρηση της γλώσσας και της πίστης, εκφράζει ακριβώς αυτή την αγωνία να μη σβήσει το φως. Εκεί όπου όλα φαίνονταν σκοτεινά, κάποιοι κράτησαν όρθια την ελπίδα. Εκεί όπου υπήρχε φόβος, κάποιοι δίδαξαν στα παιδιά γράμματα, προσευχή, ιστορία και συνείδηση.

Η σχέση Πίστης και παιδείας υπήρξε καθοριστική. Η Εκκλησία δεν φρόντισε μόνο να διατηρηθεί μια λατρευτική ζωή, αλλά και να μείνει ζωντανό το νήμα που ένωνε τις νέες γενιές με τις ρίζες τους. Και αυτό είναι ίσως από τα μεγαλύτερα διδάγματα της 25ης Μαρτίου: ότι η ελευθερία δεν κατακτάται μόνο στα πεδία των μαχών, αλλά και στις αίθουσες διδασκαλίας, στις καρδιές των παιδιών, στα σπίτια, στους ναούς, εκεί όπου μεταδίδονται αξίες, ιδανικά και αλήθεια.

Τι μπορεί να σημαίνουν όλα αυτά για τα παιδιά της σημερινής εποχής; Σίγουρα δεν ζούμε στις συνθήκες του 1821. Ζούμε όμως σε μια εποχή με άλλες προκλήσεις: σύγχυση, ισοπέδωση αξιών, πνευματική κόπωση, ευκολία στη γνώση αλλά δυσκολία στη σοφία. Σήμερα, η ελευθερία δεν απειλείται μόνο με όπλα. Απειλείται και όταν ο άνθρωπος ξεχνά ποιος είναι, όταν παραιτείται από την αλήθεια, όταν χάνει το μέτρο, όταν απομακρύνεται από την ευθύνη, την πίστη, το ήθος και τη συλλογική μνήμη.

Γι’ αυτό και η 25η Μαρτίου δεν είναι απλώς μια ημέρα παρελάσεων και εορταστικών εκδηλώσεων. Είναι μια ευκαιρία αυτογνωσίας. Θυμίζει στους νέους ότι η αληθινή ελευθερία δεν είναι ασυδοσία, αλλά υπεύθυνη στάση ζωής. Δεν είναι να κάνει κανείς ό,τι θέλει, αλλά να μπορεί να επιλέγει το σωστό, το δίκαιο, το αληθινό. Και η πίστη, από την άλλη, δεν είναι ένα τυπικό θρησκευτικό στοιχείο του παρελθόντος, αλλά δύναμη εσωτερική, που δίνει νόημα, ελπίδα και προσανατολισμό.

Οι αγωνιστές του 1821 πήραν δύναμη από την Πίστη τους, όπως και το Γένος κράτησε την ταυτότητά του μέσα από την παιδεία και την παράδοση. Αυτό το μήνυμα παραμένει ζωντανό και σήμερα. Οι νέοι μας καλούνται να μορφωθούν ουσιαστικά, να σκέφτονται ελεύθερα αλλά όχι επιπόλαια, να αγαπούν την πατρίδα χωρίς φανατισμούς, να τιμούν την Πίστη χωρίς τυπολατρία, να προχωρούν μπροστά χωρίς να κόβουν τις ρίζες τους. Δέντρο χωρίς ρίζα δεν στέκεται, και άνθρωπος χωρίς μνήμη, πίστη και παιδεία εύκολα παρασύρεται.

Η διπλή αυτή εορτή μάς υπενθυμίζει ότι τα μεγάλα ΝΑΙ της ιστορίας γεννιούνται από ψυχές με πίστη και θάρρος. Το «γένοιτό μοι» της Παναγίας και το «ελευθερία ή θάνατος» των αγωνιστών ανήκουν σε διαφορετικά επίπεδα, αλλά φανερώνουν έναν κοινό πυρήνα: εμπιστοσύνη στον Θεό, αγάπη στην αλήθεια, δύναμη απέναντι στον φόβο.

Ας κρατήσουμε, λοιπόν, από την 25η Μαρτίου όχι μόνο τη συγκίνηση της μνήμης, αλλά και το χρέος της συνέχειας. Να γίνουμε άνθρωποι με ήθος, γνώση, πίστη και ευθύνη. Να μάθουμε να αγαπούμε την ελευθερία όχι ως σύνθημα, αλλά ως τρόπο ζωής. Και να θυμόμαστε πως κάθε εποχή έχει τον δικό της αγώνα, και ο δικός μας αγώνας σήμερα είναι να κρατήσουμε ζωντανό το φως της αλήθειας, της παιδείας και της ελπίδας.

Χρόνια πολλά σε όλους, με πίστη, δύναμη και αληθινή ελευθερία.

……………………

Ο Αρχιμανδρίτης Δρ. Μιχαήλ Κανέλος είναι προϊστάμενος του Ι.Ν. Αγίου Τρύφωνος Τερψιθέας και Εκπαιδευτικός στο 3ο Γυμνάσιο Γλυφάδας.