Γεώργιος Ιβάνωφ

 Ο ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ ΔΟΛΙΟΦΘΟΡΕΑΣ ΤΟΥ Β ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

του Βασίλη Λάμπογλου*   

Ο33Β (Μπολμπυ) - Ο μεγαλύτερος δολιοφθορέας του Β Παγκοσμίου πολέμου. 

4 Γενάρη του 1943 ήταν που οι ναζί εκτέλεσαν τον αθλητή του Ηρακλή Θεσσαλονίκης Γεώργιο Ιβάνωφ, έναν από τους μεγαλύτερους σαμποτέρ των Συμμάχων κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. 

Ο Γεώργιος Ιβάνωφ έφτασε στη Θεσσαλονίκη (1922) σε ηλικία 11 ετών (ο πατέρας του, Βλαδίμηρος Ιβάνωφ, ήταν συνταγματάρχης του τσαρικού στρατού).

Το πρώτο που έκανε ήταν να μάθει τα ελληνικά - γνώριζε ήδη πολωνικά και ρωσικά. 

Γράφτηκε στην ποδοσφαιρική ομάδα του Γαλλικού Λυκείου και συμμετείχε στην εφηβική ομάδα ποδοσφαίρου του Ηρακλή ως τερματοφύλακας. 

Όταν ο Ηρακλής έφτιαξε κολυμβητικό τμήμα τότε μεταπήδησε σε αυτό. 

Ήταν φοβερός σκόρερ στο πόλο, αθλητής με πανελλήνια ρεκόρ και με αρχηγική προσωπικότητα. Συνέχισε τις εξαιρετικές επιδόσεις του στον πρωταθλητισμό και στο Βέλγιο, όπου μετέβη για σπουδές το 1933. 

Ακολούθησε μεταπτυχιακά στο Παρίσι, κάτι ιδιαίτερα πρωτοποριακό για την εποχή, και στη συνέχεια επέστρεψε στην Ελλάδα.

Αθλητής, πολύγλωσσος, κατά τη διάρκεια των σπουδών του είχε μάθει επίσης γερμανικά και ιταλικά, είχε πτυχία.

Όταν ξεσπά ο πόλεμος καίγεται για να βοηθήσει. 

Γίνεται ο σύνδεσμος που διοχετεύει Πολωνούς από τον σιδηροδρομικό σταθμό της Θεσσαλονίκης στον Πειραιά κι από εκεί με καράβια στη Μέση Ανατολή. 

Λίγο πριν από την εισβολή των Γερμανών αποφασίζει και κατεβαίνει στην Αθήνα. 

Σκοπός του Ιβάνωφ, είναι να συμμετάσχει στην Πολωνική Ταξιαρχία των Καρπαθίων που βρίσκεται κοντά στην Αλεξάνδρεια με 300 αξιωματικούς και 4.700 εθελοντές στρατιώτες. 

Παρ' όλ' αυτά, τον εντάσσουν στις εφεδρείες και αποσπάται ως διερμηνέας στο πολωνικό προξενείο στην Ιερουσαλήμ. 

Ενοχλεί τους πάντες για να τον στείλουν να πολεμήσει. 

Ομως, όπως φαίνεται, τον προορίζουν για κάτι περισσότερο. 

Εκπαιδεύεται σε ειδικό χώρο έξω από τη Χάιφα και με το αγγλικό υποβρύχιο "Thunderbolt", τον Οκτώβριο του 1941, αποβιβάζεται μυστικά σε ακτή της Ανατολικής Αττικής, μεταξύ Αγίου Ανδρέα και Νέας Μάκρης, ώστε να αναλάβει δράση ως σαμποτέρ με τον κωδικό 033Β(Μπολμπυ). 

Παρ'ολο την προδοσία του παιδικού του φίλου Κωνσταντίνου Πάντου και την σύλληψη του στις 19 Δεκέμβρη, καταφέρνει και δραπετεύει 10 ημέρες μετά και η Αθήνα γεμίζει τοιχοκολλημένες αφίσες από τους κατακτητές: «Γεώργιος Ιβάνωφ». «Καταζητείται, επικηρύσσεται για 500.000 δραχμές». 

Στις 14 Μαρτίου 1942, μέρα υπογραφής του κατοχικού δανείου μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας, κολυμπά νύχτα από την ακτή του Πειραιά στον ναύσταθμο της Σαλαμίνας με έναν εκρηκτικό ωρολογιακό μηχανισμό δεμένο γύρω από την μέση του. 

Ο Ιβάνοφ βαζει την βόμβα στο υποβρύχιο U-133 και αυτό ανατινασσεται-μετά από περίπου δύο ώρες-και βυθίζεται μαζί με τα 45 μέλη του πληρώματος του. 

Τον Μάιο του 1942 βυθιζει μέσα στο λιμάνι του Πειραιά το ισπανικό ατμόπλοιο "San Isidore" που έκανε λαθρεμπόριο για λογαριασμό των ναζί. 

Τον ίδιο μήνα καταφερνει να εισχωρήσει, στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, που τότε ήταν στρατιωτικό. 

Μεταμφιεσμένος σε Γερμανό στρατιώτη μπαινει στο αεροδρόμιο - κόβοντας τα συρματοπλέγματα-και ριχνει σε αεροπλάνα και βαρέλια καυσίμων εκρηκτική σκόνη. 

Στη συνέχεια πυροδοτει με ειδικό μηχανισμό και ανατινάζει γερμανικά αεροπλάνα. 

Παρόμοια ενέργεια πραγματοποίησε και στο αεροδρόμιο της Ελευσίνας. 

Τον Ιούλιο του 1942 προσπάθησε να οργανώσει σχέδιο δολοφονίας του Μουσολίνι, όταν θα επισκεπτόταν την ΑΘήνα, όμως η επίσκεψη ματαιώθηκε. 

3 Αυγούστου του 1942 τοποθέτησε μαγνητική νάρκη στο υποβρύχιο U-372 προκαλώντας ζημιές με αποτέλεσμα να μην μπορεί να καταδυθεί. 

Έτσι βυθίστηκε εύκολα από τους Συμμάχους. 

Μεγάλη η συμβολή του και στο μεγάλο σαμποτάζ που πραγματοποιήθηκε απο το Εργατικό ΕΑΜ στους κινητήρες των γερμανικών αεροπλάνων στο εργοστάσιο του Μαλτσινιώτη (ΠΥΡΚΑΛ Υμηττού).

Ο Ιβάνοφ καθόταν μόνιμα έξω από το εργοστάσιο, από το 1942, σαν ζητιάνος. Έκανε τις επαφές του με τους εργάτες σε μια κοντινή ταβέρνα. 

Oι εργάτες του ΕΑΜ έριχναν ρινίσματα στους κινητήρες, ρινίσματα σιδήρου, παξιμάδια από βίδες και άλλα μεταλλικά αντικείμενα και στην διάρκεια της πτήσης ο κινητήρας έσπαγε ή πάθαινε εμπλοκή. Σύμφωνα με μια περιγραφή "πήγαιναν το πρωί στη δουλειά τους με το στόμα γεμάτο μεταλλικά θρύμματα. 

Αυτά τα φυσούσαν (έφτυναν) μέσα στις μηχανές των αεροπλάνων". 

Μέχρι να καταλάβουν οι ναζί τι έγινε, πάνω από 400 κινητήρες σαμποταρίστηκαν, με αποτέλεσμα να συντριβούν πολλά αεροσκάφη στην Β.Αφρική, πράξη που συνέβαλε στην υποχώρηση των δυνάμεων του Αξονα κατά 2.300 χιλιόμετρα δυτικά σε διάστημα έξι μηνών.

Οι Γερμανοί δεν μπορούσαν να καταλάβουν τι συνέβαινε, μέχρι που στις αρχές του 1943 ένα από τα αεροσκάφη έπεσε στην Αττική, το εξέτασαν και διαπίστωσαν το σαμποτάζ. 

Οι εργάτες συλλαμβάνονται και δικάζονται μέσα στο εργοστάσιο και στις 4 Φεβρουαρίου πέντε εξ αυτών, ηλικίας 19-26 ετών, εκτελούνται στην Καισαριανή για την πατριωτική τους δράση. 

Είναι ενα απο τα μεγαλύτερα σαμποτάζ του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. 

Ο κλοιός όλο και σφίγγει-πλέον καταζητείται για 2.000.000 αμοιβη- και προσπαθεί να φύγει από την Ελλάδα, όμως προδίδεται ξανά-από τον Παντελή Λαμπρινοπουλο-και τον Σεπτέμβριο του 1942 οδηγείται στο στρατοδικείο. 

Είναι εκεί, στο τέλος της δίκης, που ο γερμανός δικαστής θα πει το περίφημο: «Εγώ προσωπικώς λυπούμαι, διότι η φορά των πραγμάτων έφερε τοιούτον άνδρα εις εχθρικόν προς ημάς στρατόπεδον».

Ο Γεώργιος Ιβάνωφ «εν ονόματι του γερμανικού λαού» καταδικάστηκε τρις εις θάνατον και οδηγήθηκε στο εκτελεστικό απόσπασμα μαζί με 16 συνεργάτες του. 

Οι Γερμανοί έστειλαν στη μητέρα του την ανακοίνωση της εκτέλεσης μεταφρασμένη και μαζί με "εν ωρολόγιον χειρός, εν κυτίον σιγαρέτων με δέκα τοιαύτα και μία κτένα του εκτελεσθέντος υιού σας". 

Ακόμη και κατά την ύστατη στιγμή, χτυπώντας τους δημίους του προσπάθησε να δραπετεύσει, αλλά τον πλήγωσαν στο πόδι. 

Ενώ το αίμα έτρεχε, τον έδεσαν σε έναν στύλο. Πριν πέσει νεκρός ,κραυγάζει "Ζήτω η Ελλάς! Ζήτω η Πολωνία!"» . Το ταφικό του μνήμα βρίσκεται στο Γ Κοιμητήριο της Νίκαιας . 

Μετά τη λήξη του πολέμου, η Βρετανία, η Πολωνία και η Ελλάδα απένειμαν στον Ιβάνωφ ανώτατα πολεμικά παράσημα και τιμητικές διακρίσεις ενώ η ζωή του γυρίστηκε σε ταινία. 

Το όνομά του δόθηκε σε δρόμους της Θεσσαλονίκης και της Βαρσοβίας ενώ χάλκινος αδριάντας του έχει στηθεί και στις δύο χώρες.

Επίσης, ο Γυμναστικός Σύλλογος Ηρακλής Θεσσαλονίκης τιμώντας τη μνήμη του πρωταθλητή του καθιέρωσε από το 1953 ετήσιους Πανελλήνιους Κολυμβητικούς Αγώνες, τα Ιβανώφεια, και ονόμασε το κλειστό γήπεδο του Συλλόγου, Ιβανώφειο.

Το 1985 η πολωνική σοσιαλιστική κυβέρνηση έκανε δώρο στον Ελληνικό λαό το άγαλμα που βρίσκεται στο Πάρκο των Εθνών στην Θεσσαλονίκη. 

Στις 30 Οκτωβρίου 1985, στην επέτειο της απελευθέρωσης της πόλης από την γερμανική κατοχή, έγινε η τελετή των αποκαλυπτηριων - συμβολη των δρόμων Λαγκαδά με Αγιου Δημητριου- με 400 πολωνικά αυτοκίνητα ιδιωτών να έχουν ακολουθήσει το Πολωνικό όχημα που μετέφερε τον ανδριάντα του Ιβάνωφ στην Θεσσαλονίκη. 

ΠΗΓΕΣ

Jerzy Szajnowicz Iwanow -4/1/1943 -81 χρόνια μετά. 

Ο33Β(Μπολμπυ) -Ο μεγαλύτεροs δολιοφθορέαs του Β Παγκοσμίου πολέμου. 

- Αντλήθηκαν πληροφορίες από "Ιστορικά θέματα" και Praxis Rewiew.

………………………………….

*Ο Βασίλης Λάμπογλου είναι οικονομικός αναλυτής.