ΣΤΕΛΛΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ ΝΙΚΗΤΗΣ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ ΒΟΣΤΩΝΗΣ
του Βασίλη Λάμπογλου*
Επιτρέψτε μου να σας πω γι' αυτο που έγινε 80 χρόνια πριν. Και για τον Στέλλιο Κυριακίδη. Του Αθλητή με το πλήθος των Αθλων του.
Γεννημένος στον Στατό της Πάφου στις 15 Ιανουαρίου του 1910, γιος αγροτών δεν έχανε ευκαιρία να τρέχει. Ήταν πάντα πρόθυμος να μεταφέρει ένα μήνυμα από τον Στατό σε χωριά που απείχαν 15 με 20 χιλιόμετρα. Ο μαραθώνιος είχε γίνει τρόπος ζωής από τα εφηβικά του χρόνια.
Το 1930 γράφτηκε στον Γυμναστικό Σύλλογο Ολύμπια Λεμεσού τον οποίο δεν εγκατέλειψε, μέχρι και το τέλος της αθλητικής του σταδιοδρομίας
Το 1936, τον βρίσκει στην Αθήνα να δουλεύει στην ΔΕΗ – τότε “Ηλεκτρική Εταιρεία” – να «μετράει τα ρολόγια» και να εισπράττει τους λογαριασμούς στο Χαλάνδρι όπου και εγκαταστάθηκε.
Χρονιά ολυμπιακή το 1936 και η συμμετοχή του στους Ολυμπιακούς του Βερολίνου, αλλά και η «μανία» του να συλλέγει και να αρχειοθετεί, έμελλε να σώσει την δική του ζωή αλλά και αρκετών αγωνιστών στην Κατοχή.
Το 1943 στο Χαλάνδρι, συνελήφθη από Γερμανούς μαζί με άλλα 49 άτομα εξαιτίας ενός φόνου Γερμανού στρατιώτη.
Όλοι οι υπόλοιποι εκτελέστηκαν.
Ο Γερμανός αξιωματικός υπηρεσίας ήταν μαραθωνοδρόμος και όταν βρήκε στο πορτοφόλι του την ταυτότητά του και την κάρτα διαπίστευσης των Ολυμπιακών Αγώνων του 1936 στο Βερολίνο, τον άφησε ελεύθερο.
Ο γιος του Δημήτρης Κυριακίδης λέει :
«Μια άλλη φορά, όταν οι Γερμανοί εισέβαλαν στο σπίτι μας, βρήκαν ένα άλμπουμ με φωτογραφίες από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου.
Στην πρώτη σελίδα ήταν ο Χίτλερ.“Χάιλ Χίτλερ!” είπαν και εξαφανίστηκαν.
Έτσι δόθηκε εντολή να μην πηγαίνει κανείς στο σπίτι του Κυριακίδη.
Το 1940 σταμάτησε η αθλητική καριέρα του Στέλιου Κυριακίδη λόγω πολέμου.
Από το 1940 έως και το 1946 δεν προπονήθηκε και δεν έτρεξε πουθενά.
Το 1945 έχοντας την εμπειρία της κατοχής και αργότερα του εμφυλίου πολέμου, βλέπει τους συναθλητές του - της μεγάλης σχολής της δεκαετίας του ’30- να πεθαίνουν, είτε από πείνα, είτε από αρρώστιες, είτε από τον κατακτητή, αποφασίζοντας να δραστηριοποιηθεί.
Σκέφτεται λοιπόν πως μπορεί σαν αθλητής να κάνει κάτι για την Ελλάδα.
Αποφασίζει έτσι να πάει στην Βοστώνη.
Ήδη ο μαραθώνιος της Βοστώνης ήταν ο μεγαλύτερος στον πλανήτη και σκέφτηκε πως στην Αμερική μπορεί να ξυπνήσει τους Αμερικάνους να γνωρίσουν την πραγματική κατάσταση της Ελλάδας και να ζητήσει βοήθεια.
Με λίγη προπόνηση και με την βοήθεια των γειτόνων που του έδιναν ότι είχαν και αυτοί από το υστέρημα τους σε τρόφιμα, αποφασίζει να πάει στην Αμερική.
Σε μία χώρα ρημαγμένη όμωs (πόλεμοs,κατοχή,εμφυλιακό κλίμα)δεν υπήρχαν χρήματα για το εισιτήριο του.
Ζητάει βοήθεια από την “Ηλεκτρική Εταιρεία” και με τα λεφτά που συμπληρώνει παίρνει το πρώτο αεροπλάνο για την Αμερική.
Στον μαραθώνιο τηs Βοστώνηs είχε προσπαθήσει ξανά το 1938, όμως τα παπούτσια που του είχαν προσφέρει ομογενείς, τον πρόδωσαν.
Πλήγωσαν από τα πρώτα χιλιόμετρα τα πόδια του με αποτέλεσμα να εγκαταλείψει.
Με το που φθάνει στην Αμερική ο Κυριακίδης γίνεται αντικείμενο αγάπης και θαυμασμού των ομογενών οι οποίοι φροντίζουν για την άνετη διαμονή και την διατροφή του.
Έλληναs ομογενήs μάγειραs-στο ξενοδοχείο που έμενε-φρόντισε σε λίγεs μέρεs να πάρει ο Στέλλιοs 5 κιλά.
Παρόλο που η φυσική του κατάσταση βελτιώνονταν σταθερά, ο γιατρός που εξέταζε τους αθλητές το πρωί πριν την διοργάνωση, αρνήθηκε να δώσει την έγκριση του, κρίνοντας ότι ο Κυριακίδης ήταν ιδιαίτερα αδύναμος και ότι θα κινδύνευε ακόμη και η ζωή του.
Ο Έλληνας αθλητής στην προοπτική να μην τρέξει υπογράφει πως παίρνει επάνω του την ευθύνη και οδεύει προς την αφετηρία.
Μεγάλα φαβορί ο Αμερικανός Τζόνυ Κέλυ (2 νίκες, 7 δεύτερες θέσεις, 61 συμμετοχές) και ο Καναδός Ζεράρντ Κοτέ (4 νίκες).
Ο Στέλλιος ζητά από την επιτροπή να αγωνιστεί με τον αριθμό 7, τυχερό αριθμό στην Αρχαία Ελλάδα, αυτοί του δίνουν το 77. Ακολουθώντας την συνήθη τακτική του, δεν σπαταλά δυνάμεις από την αρχή αλλά επιτάχυνε από το μέσον της διαδρομής. Κοιτούσε μόνο μπροστά καθώs «όταν κοιτάζεις πίσω σου, δίνεις φτερά στον αντίπαλο».
Στο 40ο χιλιόμετρο ο Κυριακίδης καταφέρνει να πιάσει τον Τζονι Κέλι (στις φωτογραφίες ο αθλητής με τον αριθμό Νο 1 στην φανέλα), που ήταν πρωταθλητής Αμερικής και νικητής του προηγούμενου μαραθωνίου.
Στα επόμενα δύο χιλιόμετρα μία περνούσε ο ένας μπροστά, μία ο άλλος.
Ένας Αμερικανός δημοσιογράφος που παρακολουθούσε τον αγώνα με αυτοκίνητο, τον πληροφόρησε: «ο Κέλυ «έσπασε», είναι ώρα να φύγεις».
Και τότε ο Κυριακίδης ακούει κάποιον να του φωνάζει: «Για την Ελλάδα, Στέλιο μου, για τα παιδιά σου!». Γι'αυτά ,που δηλαδή έτρεχε...
Κόβοντας το νήμα ο Στέλιος Κυριακίδης, πετυχαίνοντας την καλύτερη επίδοση της εποχής και πανευρωπαϊκό ρεκόρ (2.29.27΄΄) θα φωνάξει: «Για την Ελλάδα».
 |
| 1946 Βοστόνη, ο γιατρός τον απορρίπτει |
Άνθρωποι που είχαν ποντάρει στην νίκη του στην «κούρσα» και βγήκαν κερδισμένοι.
Και μάλιστα με σημαντικό κέρδος μιας και δεν ήταν ανάμεσα στα φαβορί.
Του πρόσφεραν δολάρια για να τον ευχαριστήσουν. Ο Κυριακίδης τα αρνήθηκε.
«Δεν ήρθα για τα λεφτά. Ήρθα για να κερδίσω».
Ο χρόνος του 2:29:27, ο καλύτερος στην Ευρώπη και για τα επόμενα 22 χρόνια ακατάρριπτος στην Ελλάδα!.
Οι Αμερικανοί τον αποθεώνουν, τον ονομάζουν «νέο Φειδιππίδη», σπεύδουν να του προτείνουν μια νέα ζωή, επαγγελματικό συμβόλαιο και προτάσεις στο Χόλιγουντ.
Αυτός περιφρονεί δόξα και χρήματα, μόνη του αγωνία και φροντίδα οι φτωχοί συμπατριώτες του.
Ο Έλληνας που έγινε πρωτοσέλιδο σε όλες τις μεγάλες εφημερίδες της Αμερικής, ξεκίνησε τον αγώνα για τον οποίο είχε φθάσει ως την Βοστώνη.
Να κάνει γνωστή την τραγική κατάσταση των Ελλήνων και να ευαισθητοποιήσει τους Αμερικάνους. Μασαχουσέτη, Σικάγο, Βοστώνη, Νέα Υόρκη ήταν μόνο μερικοί από τους σταθμούς του.
Σε αυτούς κατάφερε να συγκεντρώσει το ποσό των 250.000 δολαρίων που σε σημερινά χρήματα αντιστοιχούν σε αρκετές δεκάδες εκατομμύρια.
Η κινητοποίηση του Κυριακίδη παίρνει διαστάσεις και φθάνει μέχρι τους επιτελείς του προέδρου Τρούμαν, ο οποίος όταν έμαθε για την περίπτωση άνοιξε τις πόρτες του Λευκού Οίκου στον Έλληνα πρωταθλητή.
Όταν τελείωσε η συνάντηση, η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε μια έκτακτη βοήθεια προς τον ελληνικό λαό, το οποίο ονομάστηκε «Πακέτο Κυριακίδη».
Το πακέτο περιελάμβανε βασικά τρόφιμα (σιτάρι, αλεύρι, γάλα σκόνη, κονσέρβες), σκηνές, ρουχισμό, φάρμακα κ.α.
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές η δημοσιότητα που έλαβε το γεγονόs ήταν η αφορμή που ένα χρόνο αργότερα τον Μάιο του 1947 η Ελλάδα έλαβε 400 εκατ. δολάρια βοήθεια από το 1,4 δισ. που μοιράστηκε σε όλη την δοκιμαζόμενη Ευρώπη.
Παραμένει για περίπου ένα μήνα στην Αμερική, καταφέρνοντας να συγκεντρώσει από δωρεές Αμερικανών και Ελλήνων ομογενών 650.000 δολάρια!, φέρνοντας το ποσό αυτό στην χώρα μας.
Το «Πακέτο Κυριακίδη» όπως ονομάστηκε ήταν η πρώτη οικονομική βοήθεια από Αμερική πριν ακόμα το Σχέδιο Μάρσαλ.
Ο Στέλιος δεν είχε τίποτα το αθλητικό στην όψη του, κοκαλιάρης και υποσιτισμένος, κανείς δεν πίστευε πως μπορούσε να τρέξει, πόσο μάλλον να τερματίσει πρώτος, διέθετε όμως το πλέον σπουδαίο ... αθλητική ψυχή και συνείδηση καταγωγής. Ο Αμερικανός Τζόνυ Κέλυ, ο επικρατέστερος για τη νίκη, σαν ρωτήθηκε γιατί δεν κέρδισε, απάντησε:
«Πως θα μπορούσα να κερδίσω έναν τέτοιον αθλητή;
εγώ έτρεχα για τον εαυτό μου, αυτός για μια ολόκληρη πατρίδα».
 |
| 1947 Το Comic βιβλίο στην Αμερική |
Για πρώτη φορά μετά την Κατοχή, φωταγωγείται η Ακρόπολη.
Περίπου ένα εκατομμύριο Έλληνες τον υποδέχονται με τιμές ήρωα .
Στην ομιλία του ο Κυριακίδης σε μία πολύ εύθραυστη περίοδο θα καλέσει τους Έλληνες να αφήσουν τις έριδες και να μονιάσουν.
Τα επόμενα χρόνια θα κυλήσουν μέσα στον αθλητισμό για τον Στέλιο Κυριακίδη.
Παρόλο που θα μπορούσε να εκμεταλλευθεί την δόξα του για να αποκτήσει περιουσία δεν το έκανε ποτέ.
Αντίθετα ξόδευε από τα προσωπικά του χρήματα για να δημιουργήσει τον «Αθλητικό Σύλλογο Φιλοθέης»(το στάδιο σήμερα φέρει το όνομά του) , να βοηθήσει άπορους και παιδιά που ήθελαν να μπουν στον αθλητισμό.
Το 2004 το ΝΒC επιλέγει τον Έλληνα Αθλητή και γυρίζει ντοκιμαντέρ τη ζωή του, το οποίο και κερδίζει βραβείο Emmy.
Το 2004 επίσηs, ο δήμος του Χόπκιντον (Μασαχουσέτη) στην διαδρομή του Μαραθωνίου της Βοστώνης, ένα μίλι από το σημείο εκκίνησης, έστησε άγαλμα με την ονομασία "Το Πνεύμα του Μαραθωνίου".
Το γλυπτό παρουσιάζει τον Σπύρο Λούη να τρέχει δίπλα στον Στέλιο και να του δείχνει τον δρόμο προς την νίκη.
Φεύγοντας από την Αμερική ψέλλισε ''σας παρακαλώ, μην ξεχάσετε τη χώρα μου» ...
«Μη παρακαλώ σας, μη, λησμονάτε τη χώρα μου!
Στέλλιοs Κυριακίδηs.
Άξιος Εστί!
-Αντλήθηκαν πληροφορίεs και από τον ιστότοπο Helpis
-Δείτε και τον σερβιτόρο Παναγιώτη Τριβουλιδη (ή και Τριβουλιδα) από τα Βατικα Λακωνιας που είχε κερδίσει τον μαραθώνιο της Βοστωνης του 1920 τέτοια μέρα.
………………………………….
*Ο Βασίλης Λάμπογλου είναι οικονομικός αναλυτής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου