Αγία Φιλοθέη

Η ΚΥΡΑ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

της  Χρυσούλας Μαντά*

Η Αγία Φιλοθέη γεννήθηκε στις 21 Νοεμβρίου 1522 μέσα στους πρώτους χρόνους της Τουρκικής σκλαβιάς της Αθήνας. Καταγόταν από αρχοντική γενιά πολύ πλούσιων γαιοκτημόνων και το όνομά της ήταν Ρηγούλα Μπενιζέλου.

Οι γονείς της ήταν μεγάλοι στην ηλικία. Για να την προστατέψουν, αποφάσισαν να την παντρέψουν σε ηλικία 14 ετών, και παρά την θέλησή της, με τον ευκατάστατο πλοίαρχο Ανδρέα Χειλά. Ο άνδρας ήταν και αυτός από αρχοντική γενιά, αλλά πολύ διαφορετικός από εκείνην.

Η Ρηγούλα ήταν φιλεύσπλαχνη. Από μικρή μοίραζε τα ρούχα της στα παιδιά που τα είχαν ανάγκη. Στο σπίτι τους έδιναν τρόφιμα στους φτωχούς και τους πεινασμένους. Ο καπετάν Ανδρέας όμως ήταν σφιχτοχέρης και μάλωνε την Ρηγούλα που μοίραζε το λάδι και το αλεύρι.

Τρία χρόνια κράτησε αυτός ο γάμος, μέχρι που βούλιαξε το καράβι του συζύγου της και η Ρηγούλα 17 χρονών έμεινε χήρα.

Όλοι της έλεγαν να ξαναπαντρευτεί. Εκείνη όμως είδε την κατάσταση των σκλαβωμένων Ελλήνων και ιδιαίτερα την θέση των γυναικών στην Τουρκοκρατούμενη Αθήνα. Και τότε η καρδιά της την σπρώχνει να αρχίσει ένα μεγάλο έργο.

Κείρεται μοναχή με το όνομα Φιλοθέη. Με την μεγάλη περιουσία της πρώτα χτίζει μοναστήρι που εγκαταβιούν 150 μοναχές. Κατόπιν ιδρύει τον «Παρθενώνα», ένα κτιριακό συγκρότημα από σχολεία, ορφανοτροφεία, νοσοκομεία, ξενώνες, που εύρισκαν ωφέλεια χωρίς διακρίσεις Έλληνες και Τούρκοι.

Στιγμιότυπο από την ταινία Αγία Φιλοθέη, τα γυρίσματα
της οποίας έγιναν στην Κωνσταντινούπολη, τη Βενετία,
 την Αθήνα και σε νησιά, έχει συμμετάσχει σε διεθνή φεστιβάλ,
έχει συγκεντρώσει εξαιρετικές κριτικές 

Η ίδια διδάσκει οικοκυρικά μαθήματα για τις κοπέλες και ιδρύει βιοτεχνικά και χειροτεχνικά εργαστήρια για να μαθαίνουν οι γυναίκες μια τέχνη, ώστε  να βγάζουν το ψωμί τους.

Κοντά της βρίσκουν καταφύγιο και κατατρεγμένες κοπέλες, Ελληνίδες από τα χαρέμια αλλά και Τουρκοπούλες. Η Φιλοθέη τις κρύβει στο μοναστήρι και τις φυγαδεύει στα νησιά, στη Σαλαμίνα, στις Κυκλάδες και αλλού.

Το έργο της εξαπλώνεται. Ιδρύει παραρτήματα στα Πατήσια, στο Χαλάνδρι, στο Ψυχικό, στην Καλογρέζα. Ανοίγει πηγάδια στο δρόμο για να ξεδιψούν οι στρατοκόποι και οι αγρότες.

Προσφέρει ποσά  για την απελευθέρωση των αιχμαλώτων Ελλήνων από τα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής. Όταν της τελειώνουν τα χρήματα, υποθηκεύει τα κτήματά της για να δανειστεί από την Βενετία.

Όμως το φιλανθρωπικό και Εθνικό της έργο ενόχλησε πολύ τους Τούρκους. Έτσι, ένα βράδυ του 1588, στην αγρυπνία του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη στον Άγιο Ανδρέα Πατησίων, εισβάλουν οι Τούρκοι. Συλλαμβάνουν την αγία Φιλοθέη, την δένουν επάνω σε μια κολώνα του ναού και την χτυπούν σχεδόν μέχρι θανάτου. Οι καλογριές την μετέφεραν στην κρύπτη της στην Καλογρέζα, όπου η αγία Φιλοθέη υπέκυψε στα τραύματά της στις 19 Φεβρουαρίου 1589. Ενταφιάστηκε στον Άγιο Ανδρέα και αργότερα το σκήνωμά της μεταφέρθηκε στην Μητρόπολη Αθηνών, όπου φυλάσσεται σε ασημένια λάρνακα.

…………………………..

* Η Χρυσούλα Μαντά είναι οδοντίατρος.